خلاصه کتاب: جریان اطلاعات

0
22

 

خلاصه کتاب: جریان اطلاعات

 

نويسنده : پروفسور حميد مولانا

 

خلاصه کننده: كريم خانمحمدي

عوامل رشد شگفت انگيز پژوهش ها در زمينه ارتباطات بين المللي

1ـ توسعه تكنولوژي مدرن ارتباطات و اطلاعات

2ـ افزايش آگاهي از اهميت جريان اطلاعات و عدم توازن آن و پيامدهاي آن بر روند تصميم گيري

3ـ رشد فزاينده كارگزاران بين المللي و فراملي در اكثر ابعاد جريان بين المللي اطلاعات با شاخه هاي سياسي ، اجتماعي و اقتصادي و …

4ـ علاقه فزاينده به مطالعات تطبيقي بين فرهنگي و همچنين به مطالعات مربوط به انگاره و افكار عمومي همزمان با موثرترين ابزارهاي پژوهش

5ـ بحث گسترده در مورد نظم نوين اقتصادي بين المللي و نظم نوين ارتباطات و اطلاعات جهاني در دهه 70

ـ دسترسي يكسان به اطلاعات وابستگي سياسي ، اقتصادي و فرهنگي را كاهش مي دهد .

ـ تحقيق درباره جريان بين المللي اطلاعات نه تنها شامل جريان اطلاعات در كانالهاي تكنولوژيك بلكه شامل رسانه هاي سنتي حتي در طول مرزهاي ملي مي باشد .

ـ جهت گيري تكنولوژيك و جهت گيري انساني در جريان بين المللي اطلاعات مكمل يكديگرند

بايد اين دو جهت گيري را مكمل ، متقابل و انطباق پذير دانست (نمودار 201)

ـ بلحاظ تاريخي : شروع : جنبه هاي سياسي بين المللي و جنبه هاي خبري  ¬       دو دهه گذشته

جنبه هاي تكنولوژيك ، فرهنگي و اقتصادي

  ٱاطلاعات چيست ؟

عقايد مختلف درباره اطلاعات به ادراكات مختلف از يك پديده مرتبط است

در غرب قرون وسطي اطلاعات معنايي از انگاره آموزش و مشكل دهي را در برداشت درحاليكه در فرانسه كلاسيك واژه اطلاعات به اصطلاح واحد  » اطلاع رساني « به مفهوم پردازش و جمع آوري واقعيات در يك تحقيق قانوني كاربرد داشت .

ـ اصطلاح » اطلاعات « در اين تحقيق در زمينه معنايي (semantic) و ماهرانه آن بكار رفته نه صرفاً در سطح لفظي ، كه عموماً در نظريه رياضي و آماري اطلاعات كاربرد دارد . اطلاعات در اينجا به عنوان توزيع الگو يا روابط الگودار ميان رويدادها ، اشياء و نشانه ها تعريف مي شود . آن درباره چيزهايي غير از خود » چيزها « و نشانه ها مي باشد . علاوه بر اين ، آن شامل كنشگران (به عنوان مثال ايجاد كنندگان ، كاربران) است و محدود به داراي ساختاري همانند انواع چيزها و فرايندهاي مادي نيست .

اين مطالعه وضعيت كنوني جريان بين المللي اطلاعات را منعكس خواهد كرد . و هدف بالاتر مطالعه تحليل كاربردهاي حرفه اي ، قانوني ، تكنولوژي ، اقتصادي ، فرهنگي و سياسي است كه جريان بين المللي اطلاعات را تحت تأثير قرار مي دهد .

ـ جريان بين المللي اطلاعات به حركت پيام ها در ميان مرزهاي ملي در ميان دو يا چند سيستم فرهنگي و ملي تعريف شده است . تعريف جريان بين المللي اطلاعات شامل دو بعد ملي و بين المللي است .

بررسي جريان بين المللي اطلاعات شامل عوامل تكنولوژيكي ، قانوني ، فرهنگي ، سياسي اقتصادي موثر در ايجاد و انتشار است همانند محتوي ، حجم و جهت اطلاعات مي باشد .

تلاش هاي تحقيقاتي در زمينه بررسي جريان بين المللي اطلاعات منظم و در يك سونيت ، حمايت يونسكو ضرورت همكاري و اميد به ايجاد پيكره اطلاعاتي هم خوان را به نمايش مي گذارد .

موانع همكاريهاي پژوهشي در زمينه جريان اطلاعات

1ـ تنوع حوزه هايي كه در اين زمينه مطالعه مي كنند ـ انگيزه هاي مختلف بخش ها ـ عدم اطلاع از تلاش ها و علائق ديگران

2ـ گوناگوني و تنوع جريان هاي بين المللي و حوزه هاي پژوهش    ¬ پراكنده بودن پژوهش ها

3ـ عدم هماهنگي ميان متغيرهاي مورد بررسي حتي در حوزه هايي از جريان اطلاعات كه عنوان هاي مشخصي دارد . (متغيرهاي درون رسانه اي ـ متغيرهاي برون رسانه اي )

4ـ قطبي بودن دو بعد جريان اطلاعات ، يعني بعد انساني و بعد تكنولوژيك كه مانع هماهنگي پژوهشي است .

5ـ فقدان تعريف جامع و روشن از پديده جريان اطلاعات ، تشخيص و شناسايي كار متخصصان را كه در راستاي موضوع تحقيق مي كند مشكل مي نمايد .

چشم اندازهاي مطالعه جريان اطلاعات

ديدگاههاي گوناگون روش شناختي و معرفت شناختي (اثبات گرايي ـ هنجارگرايي) (جزم انديش ـ انديشه گرايي ) و مبناي بررسي جريان بين المللي ارتباطات را متاثر مي كند . با توجه به سمت گيريهاي مختلف معرفت شناختي براي بررسي جريان بين المللي اطلاعات ، چند جنبه مهم رشد يافته است .

1ـ روابط بين المللي و چشم انداز نظام ها

همانند قلمروهاي : تئوريهاي امپرياليسم ، همگرايي ، كشمكش و همكاري

2ـ ارتباطات و چشم انداز توسعه

سياست هاي توسعه ـ توسعه ملي و بين المللي و نظام هاي ارتباطي داخل و خارجي يك كشور و همچنين توسعه سياسي ، اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي ـ و همچنين توازن و عدم توازن جريان اطلاعات و سمت و الگوي ارتباطات . جنبه توسعه در ارتباطات از دهه 60 يك جنبه رشد يابنده بوده است . 

3ـ چشم انداز تجاري و نهادي

ـ نقش اقناعي رسانه ها بر رفتار افراد و قالبي كردن اعمال و افكار

ـ تاثير نقش كارگزاران و نهادها و اهيمت نقش آنها در جريان بين المللي ارتباطات .

ـ تاكير عمده بر : تحليل محتوي ، تحليل مخاطب ، بررسي خوانندگان و سنجش افكار عمومي

4ـ چشم انداز ساختاري و اقتصاد سياسي

اين ديدگاه از دهه 70 رشد يافته است از ديد ساختاري ارتباط ملي و بين المللي و همچنين از جنبه اقتصاد سياسي جريان بين المللي را مطالعه مي كند دربرگيرنده دروازه بانان (gate keepers)و دروازه سازان (gate producers) ، ابعاد انساني و تكنولوژيك و ابعاد رسمي و غيررسمي ساختارهاي نهادي توليد و توزيع جريان بين المللي اطلاعات مي باشد .

5ـ چشم انداز فني و حقوقي

موارد : تكنولوژي و شيوه هاي جمع آوري و پردازش اطلاعات بين المللي ، محدوديت ها و معيارهاي ملي و بين المللي در صنايع اطلاعات ، جريان اطلاعات و نتايج مربوط به آن و جنبه هاي فني مربوط به انتقال داده ها ، اطلاعات و پيام ها در طول مرزهاي ملي

بخاطر پيشرفت تكنولوژي اين جنبه در آينده از اهميت برخوردار خواهد شد .

ٱ مسائل سنجش

مطالعات در زمينه جريان اطلاعات ، صرفاً حول سنجش رويدادهاي تكراري دور زده و محققان به جاي پرداختن به پيام فرد ، در حد تحليل هايي ايستا از خود پيام ها ، متوقف مانده اند . برآوردهاي كمي از جريان اطلاعات يا در مورد حجم و تواتر پيام ها در يك واحد زماني بوده يا در رابطه با نسبتي از حجم پيام ها قرار داشته است . ساير جنبه هاي مربوط به حجم پيام ها مي تواند سرعت انتقال پيام ها ، ميزان روشني مشكل و محتواي پيام را شامل شود .

ـ نسبت برون دهي و درون دهي ، تا حدود زيادي جريان دو طرفه اطلاعات را تصوير كند

ـ نسبت فرايندهاي برون مرزي و درون مرزي با كشورهاي ديگر (همانند نسبت تأليف و ترجمه)

ـ نسبت خبرهاي بومي به خبرهاي غيربومي

ـ نسبت خبرهاي داخلي بر خبرهاي خارجي

اين ابعاد كمي است بخش هاي كيفي در جريان بين المللي اطلاعات مشكلتر است .

ـ پژوهش تا همين اواخر عمدتاً در بررسي مجراها و محتوا بود اخيراً به منبع و مقصد توجه بيشتري شده است (دروازه بانان و دروازه سازان و پيام سازان مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرند)

چارچوب مطالعه جريان

تاكيد بر فرايند توزيع به جاي تاكيد صرف بر منبع و محتواي پيام ها . زيرا كنترل فرايند توزيع مهمترين شاخص در چگونگي توزيع قدرت است . تا وقتي كه يك كشور بر كل فرايند توزيع خود كنترل نداشته باشد ، پيامهايش بدون تأثير خواهد ماند . اگر پيام به جايي نرسد تأثيري نخواهد داشت .

ـ محور تكنولوژي داراي دو بعد سخت افزاري و نرم افزاري مي باشد كه هر دو مهم است تنها كنترل سخت افزاري تكنولوژي كافي نيست . كنترل صرف سخت افزارهاي ارتباطي توزيع پيام هاي مورد نظر را تضمين مي كند .

عوامل جريان بين المللي اطلاعات

متغيرهايي متناسب با نوع ويژه اي از جريان اطلاعات و نظام ارتباطي مي تواند به عوامل فني فرهنگي ، اقتصادي و سياسي تقسيم شود كه مي تواند جريان اطلاعاتي را تسهيل كند اين متغيرها همچنين براي تحليل بين المللي و مقايسه اي نظام هاي ارتباطي مختلف داده ها را گردآوري نمايد .

ـ مالكيت . در جستجو براي مفاهيم و تعاريف كاربردي برون مرزي فرهنگي ، هر دو مرحله توليد و توزيع نظام ارتباطي و اطلاع رساني مي تواند به سر حوزه عام ، ويژه و بخش تركيبي تقسيم شود .

ـ كنترل . در مراحل توليد و توزيع جريان بين المللي جنبه كنترل يكي از متغيرهاي خيلي مهم در پيچيدگي و اندازه گيري است . كنترل بررسي سيستم اشكال مختلف به خود مي گيرد . كنترل از بيرون و درون ساختار رسانه اي اعمال مي شود . برخي بالفعل (قانوني ، رسمي) و برخي ادراكي است .

متغير كنترل به چهار مقوله تقسيم مي شود : 1ـ كنترل بالفعل داخلي 2ـ كنترل ادراكي داخلي 3ـ كنترل بالفعل خارجي 4ـ كنترل ادراكي خارجي

ـ منابع اقتصادي . يكي از شاخص هاي عمده نظام هاي اطلاع رساني مبتني بر درآمد و سرمايه است . اين متغير همزمان براي اندازه يك نظام ارتباطي معيني يا سيستم رسانه جمعي كاربرد دارد .

عوامل سياسي ـ اقتصادي همانند اندازه جمعيت ، GNP و داده هاي بين المللي مي تواند ميان يك و دو سوم تغييرات اخبار سياسي بين المللي را تبيين كند .

ـ وضع درآمد . ترجيحات و سياست هاي مالياتي كه شيوه هاي صرف و مصرف درآمد و سرمايه را تحت تأثير قرار مي دهند عوامل پرنفوذي در توليد و توزيع مراحل پيام هستند . رقابت شديد ميان نظام هاي ارتباطي و قيمت بالاي تكنولوژي و كار بهبود مداوم توليد را ضروري مي نمايد .

ـ بروكراسي و همجواري . بروكراسي يك سيستم ارتباطي مي تواند به عنوان سلسله مراتب غير وراثتي موقعيت ها تعريف شود كه مورد اجراء مي گردد . در سازمانهايي كه وابستگي به حكومت شديد است ، مطالعه بروكراسي نيازمند ارزيابي درجه استقلال يا حتي اعتبار جمع آوري پيام و سطوح توزيع نهادي است . كل شبكه سازمان نظام ارتباطي ، زير بخش ها ، سازمان هاي مشابه ، چارت سازماني و تركيب مالكيت ، ظرفيت سيستم جهت انطباق خودي با محيط بيروني و دروني ، و مواردي چون تحرك شغلي ، درجه برگشت سياست هاي ارتقائي و جنبش اطلاعاتي در خود سيستم ـ خلاصه ، زيرساخت بروكراسي ـ عناصر مهمي جهت برونداد موثر و به روز در شكل دهي و توزيع پيام ها مي باشد .

ـ هدف مورد نظر . در كشورهاي مختلف و در انواع اقتصاد سياسي ، يك روزنامه ، يك سيستم اشاعه، يا سيستم ارتباطي و اطلاعاتي در كل ممكن است نقش و هدف خودش را به شيوه هاي گوناگون تعريف نمايد .

در اينجا ما نظام ارتباطي و اطلاعاتي خود را به عنوان واحد بزرگي از مراحل توليد و توزيع در نظر مي گيريم .

ـ واحدهاي رسانه و تكنولوژي . اين متغير به تكنولوژي رسانه مربوط است . مقصود ما از واحدهاي رسانه اي تكنولوژيها و رسانه ها در يك سيستم تحت تحليل و مقايسه است .

ـ واحدهاي رسانه اي و تكنولوژي . اين متغير با تكنولوژي رسانه مرتبط است . منظور از واحدهاي رسانه اي تعدادي از رسانه ها و تكنولوژيها در سيستمي تحت مقايسه و تحليل مي باشد . به عنوان مثال، واحد رسانه در مرحله توليد يك سيستم انتشار نمايانگر تعداد روزنامه ها و انتشارات و در مورد خبرگزاري به تعداد ايستگاههاي راديو و تلويزيون است . در مرحله توزيع ، اين متغير بايد تعداد نمايش پيام ها و نيز چرخش محتوا و گيرندگان پيام را مورد نظر قرار دهد .

ـ انواع محتوي . تحليل محتوي عمومي ترين روش در مطالعه فرايند جريان اطلاعات بوسيله دانشجويان ارتباطات جمعي است . زير مقوله هاي زيادي از اين متغير بايد به حد كافي ، برخي راهنماها را براي مقايسه فراملي (cross – national) آماده نمايد .

ـ چارچوب تحليلي پيشنهادي در اينجا تلاش معتدل براي بررسي انواع جريانات بين المللي اطلاعات از جنبه هاي انساني و تكولوژيكي و عطف توجه پژوهشگران به برخي از انتقاديترين عوامل در مطالعات بين المللي و مقايسه اي است .

ـ نوع طبقه بندي طرح هاي پژوهشي توصيه شده در اينجا ، محدوديت هايي را براي كاربر و الزاماتي را براي اكتشاف مجموعه كاملي از مقولات فراهم مي سازد .

درك ما ماهيت و فرايندهاي جريان اطلاعات ممكن ناكافي باشد اگر ما توجه به ايده هاي عام گذشته داشته و غفلت از عواملي كه قابل دسترسي و از نظر آماري قابل اندازه گيري است داشته باشيم .

ـ چارچوب پيشنهادي تحليل به انواع متفاوتي از داده ها نياز دارد ، كه برخي ممكن است به سرعت در دسترس قرار بگيرد و درصد زيادي نيازمند تكنيك هاي پژوهشي متعدد است .

ـ مقولات اجتماعي ، فرهنگي ، اقتصادي ، سياسي و تكنولوژيكي متغيرهاي بيان شده در چارچوب تحت چهار گونه داده خلاصه مي شود .

1ـ داده هاي تراكمي يعني داده هاي ايستانگر مربوط به مالكيت ، رسانه ها ، بودجه ، اقتصاد ، توليد و توزيع

2ـ داده هاي نمونه اي پيمايشي ، مربوط به جنبه هاي كنترل ، تحليل مخاطب و خواننده

3ـ داده هاي برخاسته از تحليل محتواي دقيق توصيف كننده پيام

4ـ داده هاي فرهنگي كه انسان شناسان فرهنگي و ساير محققان آشكار مي سازند و مي توانند ابزار عمده اي براي ترميم شكاف داده هاي تجمعي و بررسي باشد .

موضوعات مطالعه جريان بين المللي با توجه سه گونه كارگزار بالقوه در فرايند جريان بين المللي اطلاعات

1ـ انواع جريان هاي بين المللي اطلاعات

2ـ كارگزاران جريان بين المللي اطلاعات

3ـ عوامل موثر بر جريان

4ـ جهت ها و الگوهاي جريان

5ـ نقش و آثار جريان

6ـ فرضيه ها و تئوريهايي كه پژوهش درباره جريان و خود جريان را دربر مي گيرد

7ـ محتواي جريان

8ـ مطالعات موردي و كمك هاي پژوهشي  

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید