فراتحلیل دکترین مهدویت شیعی و فرهنگ جهانی منجی باوری پیوند سه گانه مهدی باوری، مهدی یاوری و مهدی زیستی در گفتمان ارتباطی (مطالعه موردی: مقالات «مشرق موعود»)
حسن بشیر ، سید مجید طاهری
چکیده:
فقدان الگوی نظام مند در کاربست نظریه های ارتباطی با آموزه های مهدوی، سنجش کارآمدی پژوهش های این حوزه را دشوار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این خلا، به واکاوی جریان شناسی مطالعات مهدوی و تبیین ساختار روابط میان محورهای سه گانه «مهدی باوری» (بعد شناختی)، «مهدی یاوری» (بعد کنشی) و «مهدی زیستی» (بعد سبک زندگی) با نظریه های اصیل ارتباطی می پردازد. این پژوهش با رویکرد «فراتحلیل کمی و کیفی»، جامعه آماری شامل 246 مقاله علمی منتشرشده در شماره های 1 تا 30 فصل نامه مشرق موعود (بازه زمانی 1385 تا 1393) را مورد پایش و تحلیل محتوای عمیق قرار داده است. تحلیل های آماری و داده کاوی مضامین نشان می دهد که اگرچه تمرکز غالب مقالات بر مبانی نظری بوده است، اما استخراج مولفه ها امکان همگرایی میان ساحت های مهدوی و پنج نظریه ارتباطی شامل «کاشت»، «اقناع»، «استفاده و رضامندی»، «دیپلماسی عمومی» و «ارتباط معنوی» را اثبات می کند. براساس داده های مستخرج، مدل مفهومی جدیدی طراحی شد که چگونگی توزیع و تاثیرگذاری این سه گانه را در بستر کارکردهای ارتباطات تبیین می کند. مدل برآمده از این فراتحلیل، ضمن آسیب شناسی روند موجود، چارچوبی استاندارد و سنجه پذیر برای ارزیابی تاثیر نظام رسانه ای بر ترویج فرهنگ انتظار ارائه می دهد و می تواند به عنوان مبنایی برای سیاست گذاری پژوهشی در حوزه میان رشته ای تخصصی «مهدویت و ارتباطات» مورد بهره برداری قرار گیرد.
واژگان کلیدی:
دکترین مهدویت ، فراتحلیل ، مهدی باوری ، مهدی یاوری ، مهدی زیستی ، نظریه های ارتباطات ، دیپلماسی عمومی ، فصل نامه مشرق موعود
فایل مقاله:
طاهری-مجید-و حسن بشیر-فراتحلیل دکترین مهدویت شیعی و فرهنگ جهانی-مشرق موعود
