مرور نظامند پژوهشهای خانواده و رسانه
(با تاکید بر شبکههای اجتماعی مجازی، سینما و تلویزیون)
سید جواد حسینی1 | حسن بشیر2 | مژگان عروجی3
1. نویسنده مسئول، دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، رسانه و ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران، رایانامه: sjh13556@gmail.com
2. استاد دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران. رایانامه: bashir@isu.ac.ir
3. دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. رایانامه: orojim@yahoo.com
چکیده
خانوادهها به عنوان نهادهای اجتماعی مهم، نقش حیاتی در حمایت عاطفی و جسمی از اعضای خود دارند و مهارتهای زندگی را آموزش میدهند. تحولات سریع فناوریهای ارتباطی و رسانهها، این نهاد را تحت تأثیر قرار داده و باعث تغییرات عمدهای در آن شده است. این پژوهش با هدف طبقهبندی مسائل و ارائه پیشنهاد برای رفع نواقص پژوهشی یا سیاستگذاری رسانهای انجام شده است. سؤال پژوهش این است که پژوهشهای انجام شده در حوزه خانواده و رسانههای مورد نظر چگونه طبقهبندی شدهاند و ذیل هر طبقه بندی چه موضوعاتی مورد بحث بوده است؟ چارچوب نظری این مقاله ﻧﻈﺮﯾﻪ وابستگی، نظریه ﻣﺎﻧﻮﺋﻞ کاستلز و نظریه کاشت بوده و برای تحلیل دادهها از روشهای فراتحلیل و تحلیلمضمون بهره گرفتهشده است. در این پژوهش، پس از بررسی 93 مقاله استخراج شده با موضوع رسانه و خانواده، و تحلیل آمار توصیفی و مضامین در حوزههای شبکههای اجتماعی، تلویزیون و سینما، نقاط قوت و ضعف تحقیقات مشخص شدند. نتایج به دست آمده مشخص میکنند که تأثیرات مدرنیته و رسانهها بر نهاد خانواده در ایران عمیق و چندوجهی بوده است. این تغییرات ارزشی شامل سنتزدایی، تضعیف روابط خویشاوندی، توانمندسازی زنان، افزایش اهمیت فردگرایی و تغییرات در سبکهای زندگی است. این تحولات نشاندهنده یک دوره گذار فرهنگی و اجتماعی بوده که نیازمند ضرورت توجه به سبک زندگی ایرانی اسلامی، هویت زن و مرد، تقویت انسجام و روابط خانواده، سواد رسانهای، و توجه به نقش و جایگاه کودکان و نوجوانان در خانواده است.
کلیدواژهها:
خانواده، رسانه، شبکههای اجتماعی، تلویزیون و سینما، فراتحلیل، تحلیل مضمون
